Fesih Yasağı Nedir?
Covid-19 hayatın birçok yönünü etkilediği gibi iş hayatını ve işçi-işveren ilişkisini de etkilemiştir. Covid-19 sürecinin iş hayatında yarattığı durgunluğun işçi çıkarmalara sebebiyet vermemesi için 7244 sayılı Torba Kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu’na Geçici 10. Madde eklenmiştir. Geçici 10. Madde,7252 sayılı Torba Kanun ile tekrar değişikliğe uğramış ve son halini almıştır.
Geçici 10. Maddeye göre belirli istisnalar dışında işveren, işçi ile olan sözleşmesini feshedemez yani işçiyi işten çıkartamaz. İstisnalar ise şu şekildedir:
- İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller
- Belirli süreli iş veya hizmet sözleşmelerinde sürenin sona ermesi
- İşyerinin herhangi bir sebeple kapanması ve faaliyetinin sona ermesi
- Her türlü hizmet alımları ile yapım işlerinde işin sona ermesi
Yukarıda belirtilen istisnalar dışında işveren işçi ile olan sözleşmesini feshedemez yani işçiyi işten çıkaramaz. İşveren, istisnalar dışında işçiyi işten çıkarması durumunda brüt asgari ücret tutarı kadar idari para cezası (2020 yılı itibariyle 2.943,00-TL) ödemek durumundadır.
İşveren İşçiyi İstisnaları Gerekçe Gösterip Çıkarırsa Ne Olur?
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus işverenin işçiyi işten çıkardığı zaman Sosyal Sigortalar Kurumu’na (SGK) yapmış olduğu bildirimdir. Eğer işveren gerçeğe aykırı bir şekilde bildirim yapar ise yanlışlığın düzeltilmesi için dava açılması gerekmektedir. Örnek vermek gerekir ise işçi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir fiil gerçekleştirmese dahi işveren SGK’ya 29 nolu işten çıkış kodu olan “İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih” olarak bildirim yapar ise işçi bu durumun aksini dava yoluyla ispatlamalıdır.
Fesih Yasağı Süresince İşçi Sözleşmesini Feshedebilir mi? İşçi istifa edebilir mi?
Fesih yasağı sadece işvereni bağlayan bir husustur. Fesih yasağı süresince işçi istediği an sözleşmesini feshedebilir, işten ayrılabilir, istifa edebilir. Buna ilişkin hiçbir engel bulunmamaktadır. Ancak işçinin kıdem tazminatı gibi haklarına zarar gelmeyecek şekilde istifa etmesi oldukça önemlidir.
Ücretsiz İzin Ödeneği Nedir?
Geçici 10. madde ile birlikte işverene işçiyi işten çıkarmak yerine ücretsiz izne çıkarma hakkı tanınmıştır. İşveren isterse işçiyi işten çıkarmak yerine tamamen yahut kısmen işçiyi ücretsiz izne çıkarabilmektedir. Normal zamanlarda işçinin muvafakati olmaksızın işveren, işçiyi ücretsiz izne çıkartamamaydı. Ancak fesih yasağı dönemin işveren işçinin muvafakati olmaksızın işçiyi ücretsiz izne çıkarabilmektedir. İşçinin ücretsiz izne çıkartılmış olması işçiye haklı sebeple iş sözleşmesini feshetme hakkı vermemektedir.
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na getirilen geçici 24. Madde ile ücretsiz izne çıkarılan işçiye İşsizlik Sgortası Fonu’ndan günlük 39,24-TL nakdi ücret desteği verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hüküm sayesinde işveren tarafından ücretsiz izne çıkarılan işçi günlük 39,24-TL olmak üzere aylık 1.177,20-TL nakdi ücret desteği alacaktır. İşçinin bu ödemeyi almak için hiçbir işlem yapmasına gerek yoktur. İşveren, işçinin nakdi ücret desteği alması için gerekli tüm işleri yapmak durumundadır.
Fesih Yasağı Ne Kadar Sürecek? İşveren İşçiyi Ne Kadar Ücretsiz İzne Çıkartabilecek?
Fesih yasağı, Cumhurbaşkanı kararnamesi ile her biri en fazla 3’er aylık sürelerle sınırlı olmak üzere 30/6/2021 tarihine kadar uzatılabilmektedir. Cumhurbaşkanı’nın 04.09.2020 tarihli resmi gazetede yayınlanın kararı ile fesih yasağı 2 ay daha yani 17/11/2020 tarihine kadar uzatılmıştır.
İşveren, işçiyi 17/11/2020 tarihine kadar işten çıkaramayacak ancak ücretsiz izne çıkartabilecektir. Ücretsiz izne ilişkin ödenen nakdi ücret desteği de Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi doğrultusunda 17/11/2020 tarihine kadar devam edecektir.
Av. Şahin Berber