SENET NEDİR?
Senet kelime anlamı olarak “hukuksal bir işlemi saptayan resmî belge” demektir. Halk arasında senet olarak tabir edilen şey ise Türk Ticaret Kanunu’nda bono yahut emre yazılı senet olarak belirtilmiştir.
Bono, bir kişiye belirli bir vade tarihinde belirli bir bedel ödemenin taahhüt edildiği yazılı bir belgedir. Bono, halk arasında çok kullanıldığından ve para gibi devredilebilir niteliğe sahip olduğundan kanun koyucu Türk Ticaret Kanunu’nda bono hakkında düzenlemelere yer vermiştir.
SENET NASIL DOLDURULUR?
Türk Ticaret Kanunu’nun 776’ncı maddesi bonoyu ve bonoda bulunması gereken zorunlu şartları düzenlemiştir. Kanunda belirtilen şekil şartları oldukça önemlidir. Söz konusu şekil şartlarının birinin olmaması belgenin bono vasfını ortadan kaldırmaktadır. Zorunlu şartlar şunlardır:
- Bonoda “bono” yahut “emre yazılı senet” ibaresinin bulunması gerekmektedir. Bu ibare bulunmadığı bir belge, bono hükmü taşımamakta, adi senet hükmü taşımaktadır.
- Kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi vaat edilmelidir. Bononun herhangi bir yerinde borcun ödenmesi kayda yahut şarta bağlanmış ise belge bono özelliği kazanmamakta, adi senet hükmü taşımaktadır.
- Vade tarihinin belirtilmesi gerekmektedir. Eğer vade tarihi belirtilmemiş ise bono görüldüğünde ödenmesi gereken bir bono hükmü kazanmaktadır. Yani alacaklı kişi, bono borçlusuna senedi ibraz ettiği anda borç ödenmelidir.
- Bonoda ödeme yerinin belirtilmesi gerekmektedir. Ödeme yerinin belirtilmediği senetlerde düzenleme yeri ödeme yeri sayılır. Eğer ödeme yeri de belirtilmemiş ise düzenleyen kişinin isminin yanında bulunan adresi ödeme yeri sayılır. Eğer düzenleyenin isminin yanında adres bulunmuyor ise belge bono hükmü kazanmamakta, adi senet hükmü taşımaktadır.
- Bedelin kime ödenmesi vaat edilmiş ise o kişinin isminin açık bir şekilde yazılması gerekmektedir.
- Bononun düzenleme tarihinin ve düzenleme yerinin yazılması gerekmektedir. Eğer düzenleme yeri yazılmamış ise düzenleyen kişinin isminin yanında bulunan adresi düzenleme yeri olarak kabul edilmektedir. Eğer düzenleyenin isminin yanında adres bulunmuyor ise belge bono hükmü kazanmamakta, adi senet hükmü taşımaktadır.
ÖNEMLİ HUSUSLAR NELERDİR?
Bono genellikle kırtasiyelerden alınan matbu şekilde düzenlenmiş kağıtları doldurma şeklinde düzenlenmektedir. Bonolar bu şekilde düzenlenebileceği gibi herhangi bir kağıda yukarıda belirtilen zorunlu unsurlar yazılarak da düzenlenebilir.
Kırtasiyelerden alınan matbu kağıtlarda genellikle “İşbu bono vadesinde ödenmediği taktirde müteakip bonoların da muacceliyet kesbedeceği…” şeklinde ibare bulunmaktadır. Hatırlatmak isteriz ki böyle bir ifadenin geçerliliği bulunmamaktadır.
Bonoda yazan bedel hem yazı hem de rakamla yazılmaktadır. Eğer rakamla yazılan ile yazıyla yazılan arasında farklılık bulunuyor ise yazıyla yazılan bedel doğru kabul edilir.
Bono vade tarihinden itibaren 3 yıl boyunca bono hükmü taşımaktadır. 3 yıllık zamanaşımı sonunda bono, adli senede dönmekte, Kanun’un bonoya tanıdığı kimi özel durumlardan faydalanılamamaktadır.
Kanun koyucu, bono gibi kimi kıymetli evrakların daha kolay tahsil edilebilmesi için icra takibinde kimi kolaylıklar sağlamıştır. Borçlu eğer bonoya ilişkin bedeli vade tarihinde ödemiyor ise kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi ile bedel tahsil edilebilmektedir. Bunun için avukata danışmanızı öneririz.